ผลข้างเคียงของการให้ อาหารสายยาง ผ่านจมูก !การให้อาหารทางสายยางผ่านจมูก (Nasogastric Tube หรือ NG Tube) แม้จะเป็นวิธีที่สะดวกและไม่ต้องผ่าตัด แต่เนื่องจากตัวสายต้องพาดผ่านเนื้อเยื่อที่บอบบางอย่างรูจมูก ลำคอ และหลอดอาหาร จึงส่งผลข้างเคียงที่ผู้ดูแลควรเฝ้าระวัง ดังนี้ครับ
1. ผลข้างเคียงบริเวณจมูกและลำคอ (Physical Irritation)
เป็นสิ่งที่ผู้ป่วยจะรู้สึกได้ชัดเจนที่สุด โดยเฉพาะในช่วงแรก:
ระคายเคืองและเจ็บคอ: ผู้ป่วยมักรู้สึกเหมือนมีสิ่งแปลกปลอมติดคอตลอดเวลา ทำให้กลืนน้ำลายลำบากหรือเจ็บคอ
แผลกดทับที่ปีกจมูก: หากสายยางถูกดึงรั้งหรือติดพลาสเตอร์แน่นเกินไปที่เดิมนานๆ ผิวหนังบริเวณปีกจมูกจะแดงและเนื้อเยื่ออาจตายกลายเป็นแผลลึกได้
เลือดกำเดาไหล: เกิดจากการที่สายยางเสียดสีกับเยื่อบุจมูกขณะใส่ หรือขณะผู้ป่วยขยับตัวบ่อยๆ
ไซนัสอักเสบ: ในบางรายสายยางอาจไปอุดกั้นรูระบายของไซนัส ทำให้เกิดการสะสมของน้ำมูกจนอักเสบได้
2. ผลข้างเคียงต่อระบบทางเดินอาหาร (Gastrointestinal Effects)
ภาวะกรดไหลย้อน (GERD): สายยางที่พาดผ่านหูรูดกระเพาะอาหารจะทำให้หูรูดปิดไม่สนิท กรดหรืออาหารจึงไหลย้อนขึ้นมาที่หลอดอาหารได้ง่าย
ท้องอืดและลมในกระเพาะ: การให้อาหารผ่านสายมักมีลมหลุดเข้าไปด้วย หรือถ้าสูตรอาหารมีความหวานสูงเกินไปอาจทำให้เกิดก๊าซในท้อง
ท้องเสีย: พบบ่อยหากให้อาหารเร็วเกินไป (Dump Syndrome) หรืออาหารไม่สะอาด
3. ผลข้างเคียงต่อระบบหายใจ (Respiratory Risks)
ปอดอักเสบจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia): นี่คือผลข้างเคียงที่รุนแรงที่สุด เกิดจากอาหารไหลย้อนขึ้นมาแล้วหลุดเข้าหลอดลม หรือสายยางเลื่อนตำแหน่งขึ้นมาอยู่ที่หลอดอาหารโดยที่ผู้ดูแลไม่ทราบ
อาการไอเรื้อรัง: การมีสายยางกระตุ้นบริเวณลำคออาจทำให้ผู้ป่วยไอมากกว่าปกติ ซึ่งเสี่ยงต่อการทำให้สายเลื่อนตำแหน่ง
📊 ตารางสรุป: อาการผิดปกติที่ต้องรีบแก้ไข
อาการ สาเหตุที่น่าสงสัย วิธีแก้ไข/ป้องกัน
ปีกจมูกแดง/มีแผล สายกดทับที่เดิมนานเกินไป เปลี่ยนตำแหน่งติดพลาสเตอร์ทุก 1-2 วัน
เสียงแหบ/เจ็บคอมาก สายระคายเคืองกล่องเสียง จิบน้ำเปล่า (ถ้าทำได้) หรือปรึกษาพยาบาลเพื่อเช็กตำแหน่งสาย
ขย้อนอาหาร/สำลัก อาหารไหลย้อนขึ้นมา ยกหัวเตียงสูง 30-45 องศา ตลอดเวลาที่ให้
สายมีคราบดำ/เหม็น เชื้อราสะสมในสายยาง ต้องเปลี่ยนสายเส้นใหม่ ทันที
💡 เคล็ดลับการดูแล
เพื่อลดผลข้างเคียงเรื่องความเจ็บป่วยและรำคาญ "การเลือกวัสดุของสาย" ช่วยได้มากครับ:
สาย PVC (สีแดง/ใสทั่วไป): ราคาถูกแต่สายจะแข็งตัวเร็ว (มักต้องเปลี่ยนทุก 7-14 วัน) ทำให้เจ็บคอมากขึ้นเมื่อใส่นานๆ
สายซิลิโคน (สีขาวขุ่น/ใสหนึบ): ราคาสูงกว่าแต่สายนิ่มมาก อยู่ได้นานถึง 1-2 เดือน และลดการระคายเคืองได้ดีกว่ามากครับ
