อาหารสายยางสำหรับการขาดสารอาหาร ในผู้ป่วยที่ไม่สามารถรับประทานอาหารเองได้ ! การให้อาหารทางสายยางเพื่อแก้ไขภาวะ "ขาดสารอาหาร" (Malnutrition) ในผู้ป่วยที่กินเองไม่ได้ เป็นการทำโภชนาบำบัดที่ต้องเน้นความเข้มข้นและความเร็วในการฟื้นฟูร่างกายครับ
หากปล่อยให้ขาดสารอาหารนานๆ กล้ามเนื้อจะลีบ แผลหายช้า และระบบภูมิคุ้มกันจะล้มเหลว นี่คือแนวทางการจัดการสารอาหารเพื่อดึงร่างกายผู้ป่วยกลับมาครับ:
1. สูตรอาหารที่เน้นการฟื้นฟู (Refeeding & Recovery)
ผู้ป่วยที่ขาดสารอาหารต้องการ "พลังงาน" และ "โปรตีน" มากกว่าคนปกติ เพื่อซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ:
เน้นพลังงานเข้มข้น (High Calorie): ปกติอาหารทั่วไปจะให้ 1 kcal/ml แต่สำหรับคนขาดสารอาหาร อาจต้องปรับเป็น 1.2 - 1.5 kcal/ml เพื่อให้ได้พลังงานสูงในปริมาณอาหารที่ผู้ป่วยยังรับไหว (ไม่แน่นท้อง)
โปรตีนคุณภาพสูง (High Protein): ต้องได้รับโปรตีนประมาณ 1.2 - 1.5 กรัม ต่อน้ำหนักตัว 1 กก. เพื่อหยุดการสลายกล้ามเนื้อมาใช้เป็นพลังงาน
สารอาหารกลุ่ม Immune-Nutrients: เพิ่มวิตามินซี, ซิงค์ (Zinc), และกรดอะมิโนอาร์จินีน เพื่อกระตุ้นการสร้างเนื้อเยื่อและภูมิคุ้มกัน
2. ข้อควรระวังสำคัญ: "Refeeding Syndrome"
ในผู้ป่วยที่อดอาหารมานาน หรือขาดสารอาหารรุนแรง ห้ามให้อาหารในปริมาณมากทันทีในวันแรก ครับ
อันตราย: หากให้สารอาหารเร็วเกินไป ร่างกายจะปรับตัวไม่ทัน แร่ธาตุในเลือด (เช่น ฟอสฟอรัส, โพแทสเซียม, แมกนีเซียม) จะต่ำลงอย่างรวดเร็ว จนส่งผลต่อการทำงานของหัวใจ
วิธีป้องกัน: ต้องเริ่มให้ในปริมาณน้อยๆ ก่อน (เช่น 25-50% ของเป้าหมาย) แล้วค่อยๆ เพิ่มปริมาณขึ้นภายใน 3-5 วัน ตามที่แพทย์หรือนักกำหนดอาหารแนะนำ
3. ตารางการให้สารอาหารเพื่อฟื้นฟู
ช่วงเวลา ลักษณะการให้ เป้าหมาย
วันที่ 1-2 ให้ปริมาณน้อย แต่บ่อยมื้อ (เช่น 200 มล. x 4 มื้อ) ให้ร่างกายค่อยๆ ปรับตัวกับระดับน้ำตาล
วันที่ 3-5 เริ่มเพิ่มปริมาณและความเข้มข้น เพิ่มพลังงานให้ถึงระดับที่คำนวณไว้
ระยะยาว เน้นสูตรโปรตีนสูง + ใยอาหาร เสริมสร้างกล้ามเนื้อและระบบขับถ่าย
4. การสังเกตอาการ "การตอบสนองต่ออาหาร"
เมื่อเริ่มให้สารอาหารเพื่อแก้ภาวะขาดสารอาหาร ผู้ดูแลควรสังเกตสิ่งเหล่านี้:
น้ำหนักตัว: ควรค่อยๆ เพิ่มขึ้น (ไม่ใช่เพิ่มพรวดพราดจากการบวมน้ำ)
ความตึงผิว: ผิวพรรณดูมีน้ำมีนวลขึ้น ปากไม่แห้ง
กำลังวังชา: ผู้ป่วยเริ่มมีแรงขยับตัว หรือดูสดชื่นขึ้น
แผล (ถ้ามี): แผลกดทับเริ่มมีเนื้อแดงขึ้นมาแทนเนื้อตาย
💡 เคล็ดลับเพิ่มเติม
หากคุณทำอาหารปั่นเอง (BD) สำหรับผู้ป่วยขาดสารอาหาร แนะนำให้เสริม "ไข่ขาวต้ม" และ "น้ำมันรำข้าว" เพื่อเพิ่มทั้งโปรตีนและพลังงานโดยไม่ทำให้ปริมาตรอาหารเยอะจนท่านทานไม่ไหวครับ
