หากผู้ป่วยมีภาวะคลื่นไส้ขณะให้อาหารสายยางจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง ?หากผู้ป่วยมีภาวะ คลื่นไส้ขณะให้อาหารสายยาง ถือเป็นสัญญาณเตือนที่ผู้ดูแลต้องให้ความสำคัญมากครับ เพราะหากปล่อยไว้หรือฝืนให้จนจบมื้อ อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายได้ ดังนี้ครับ
1. ความเสี่ยง "สำลักอาหารเข้าปอด" (Aspiration)
นี่คือสิ่งที่อันตรายที่สุดครับ เมื่อผู้ป่วยคลื่นไส้จนอาเจียนออกมาในขณะที่มีสายยางคาอยู่ และร่างกายอยู่ในท่าที่ไม่เหมาะสม (เช่น นอนราบ) อาหารที่ขย้อนออกมามีโอกาสสูงมากที่จะ หลุดเข้าสู่หลอดลมและปอด
ผลที่ตามมา: ปอดอักเสบรุนแรง (Aspiration Pneumonia), การติดเชื้อในกระแสเลือด หรือในกรณีวิกฤตอาจทำให้หายใจไม่ออกเฉียบพลัน
2. ภาวะขาดสารอาหารและน้ำ (Dehydration & Malnutrition)
เมื่อคลื่นไส้บ่อยๆ ร่างกายจะปฏิเสธการรับอาหาร ทำให้ผู้ป่วยได้รับพลังงานไม่เพียงพอ
ผลที่ตามมา: น้ำหนักตัวลดลงอย่างรวดเร็ว แผลกดทับหายช้าลง และร่างกายอ่อนแอลงจนสู้กับโรคเดิมที่เป็นอยู่ไม่ได้
3. สายยางเลื่อนหลุด (Tube Displacement)
แรงขย้อนจากการอาเจียนหรือการสำลักขณะคลื่นไส้ อาจทำให้ สายยางเลื่อนตำแหน่ง ออกจากกระเพาะอาหารมาอยู่ที่หลอดอาหารหรือขดอยู่ในปาก
ผลที่ตามมา: หากผู้ดูแลไม่ทราบและยังให้อาหารมื้อถัดไป อาหารจะเข้าไปในทางเดินหายใจโดยตรง
4. ภาวะเกลือแร่ในเลือดผิดปกติ
การอาเจียนหรืออาการคลื่นไส้ที่ทำให้ทานน้ำและอาหารไม่ได้ จะส่งผลต่อระดับโซเดียมและโพแทสเซียมในร่างกาย
ผลที่ตามมา: ผู้ป่วยอาจมีอาการสับสน อ่อนแรง หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ
⚠️ สิ่งที่ต้องทำทันทีเมื่อผู้ป่วยเริ่มคลื่นไส้
หยุดให้อาหารทันที: ปิดวาล์วหรือหยุดเครื่องให้ทันที ไม่ต้องฝืนให้หมดมื้อ
จัดท่านั่งให้สูงขึ้น: ให้ผู้ป่วยนั่งตัวตรงหรือกึ่งนั่งกึ่งนอนอย่างน้อย 45-90 องศา เพื่อป้องกันการสำลักหากมีการอาเจียน
ตะแคงหน้า: หากดูเหมือนจะอาเจียน ให้ตะแคงหน้าผู้ป่วยไปด้านใดด้านหนึ่งเพื่อให้อาเจียนไหลออกมาข้างแก้ม ไม่ไหลย้อนลงคอ
ดูดเช็กอาหารค้าง: หลังจากอาการสงบ ให้ลองใช้ไซริงค์ดูดเช็กอาหารในกระเพาะ (Gastric Residual) หากมีปริมาณมาก แสดงว่ากระเพาะทำงานช้าลง
สาเหตุและวิธีป้องกัน
สาเหตุที่พบบ่อย วิธีแก้ไขเบื้องต้น
ให้อาหารเร็วเกินไป ปล่อยให้อาหารไหลช้าลง (เพิ่มเวลาเป็น 20-30 นาที/มื้อ)
อาหารเข้มข้นหรือมันเกินไป ผสมน้ำต้มสุกเพิ่มเพื่อเจือจาง หรือลดปริมาณไขมันในสูตร
อาหารเย็นจัดจากตู้เย็น ตั้งทิ้งไว้ให้อุณหภูมิเท่าห้อง หรือแช่ในน้ำอุ่นก่อนให้
ให้ตอนผู้ป่วยเพิ่งทำกิจกรรม พักผู้ป่วยให้นิ่งอย่างน้อย 30 นาทีก่อนเริ่มให้อาหาร
💡 เคล็ดลับ
หากอาการคลื่นไส้เกิดจากผลข้างเคียงของยา (เช่น เคมีบำบัด) แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เพื่อรับ ยาแก้คลื่นไส้ โดยบดให้ทางสายยางก่อนเริ่มให้อาหารประมาณ 30 นาที จะช่วยให้ผู้ป่วยรับอาหารได้ดีขึ้นมาก
